Conocimiento Abierto, Sociedad Libre - III Congreso ONLINE - Observatorio para la CiberSociedad
Observatorio para la CiberSociedad
Página de inicio del congreso
Contacta amb la secretaria tècnica del congrés
Més informació sobre el congrés
Veure la pàgina amb lletra gran
Veure la pàgina amb lletra petita
Versió optimitzada per resolucions de 800 x 600 píxels de pantalla
Versió optimitzada per resolucions de 1024 x 768 píxels de pantalla o superiors

Foros de debate

D-8 Las tecnologías digitales y la producción colaborativa de contenidos educativos

IV Congreso CiberSociedad

Foros

Chat

E-mail:
Clave:

¿Has olvidado tus datos?
FECHAS DEL CONGRESO
Foros Balance, despedida y post-congreso
ABIERTO
Foros Comentarios Generales
cerrado
Foros Grupos de Trabajos
cerrado
CUOTA OPCIONAL
Ya se puede realizar el pago de la cuota opcional que permite recibir los certificados y las actas del congreso.
[+info]
Eje Temático
Son el primer nivel de concreción de la temática del Congreso. Responden, sectorialmente, a los retos y cuestiones emergentes descritas en la Línea Editorial del Congreso y son guía y referente para los Grupos de Trabajo. Pensados para dar la máxima utilidad y aplicabilidad a los contenidos del Congreso, los ejes temáticos propondrán la parte crucial de las conclusiones.

Organizan

Observatorio para la CiberSociedad

FOBSIC

Patrocinan

Diputación de Barcelona

Fundación para o fomento da calidade industrial e desenvolvemento

Ajuntament de Cornellà de Llobregat

Secretaria de Telecomunicacions i Societat de la Informació

Plan Avanza

Página principal Volver al foro
COMUNICACIÓN

 
 
 
 
 
 

Tecnologias digitais e a produção colaborativa do conhecimento
Conversación iniciada por: Isabel Andréa Barreiro Pinto
Inicio de la conversación: 20/11/2006 - 09:00
Lecturas de esta conversación: 4128
Número de respostes: 32
O texto trata da importância das tecnologias digitais como potencializadoras da interatividade no universo on-line, onde a produção coletiva e a escrita colaborativa são o grande trunfo para a construção da aprendizagem.
O próprio texto é produto de uma construção coletiva e colaborativa de alunos que estão realizando um curso on-line, onde os participantes encontram-se nas mais diversas regiões do Brasil em diferentes estados. Os partiicipantes realizam o curso exclusivamente online e toda produção ocorrida se dá através das interfaces: fórum e e-mail, a inferface síncrona chat não foi utilizada para esse fim.

^ Comentario Inicial
Autor: José Luis Di Biase
Fecha y hora: 20/11/2006 - 11:21
La comunicación “Tecnologías digitais e a producto colaborativa do conhecimento” es una iniciativa teórica/práctica en la que se desarrolla, de manera resumida, el rol fundamental que tienen las tecnologías digitales para potenciar y desarrollar procesos de enseñanza-aprendizaje a distancia en los que el eje sea el trabajo colaborativo. En esta presentación las autoras describen los beneficios que trae para la educación a distancia la participación colaborativa para los “participantes” ya que les permite tomar conciencia del trabajo propio y colectivo, lo cual genera una reflexión constante. Por ello, consideran que la educación a distancia es central para la creación colectiva y es un escalón que no debe saltearse ya que permite la producción colaborativa. En la misma el rol docente y la comunicación bidireccional son centrales.
Dado que el eje de nuestro Grupo de Trabajo es “la producción colaborativa de contenidos educativos” es importante que las autoras sigan ahondando en la idea que esbozan de “derribar fronteras entre el autor y el lector” para retomar la producción colaborativa y su impronta social, ya que ésta invitaría al público a continuar pensando dichos conceptos teóricos. Lo cual nos permitiría repensar la construcción de conocimiento en términos de mercancías y/o sociales. Para esto sugerimos que incorporen en su trabajo la temática de la “construcción colaborativa de contenidos” y las consecuencias sociales y culturales. ¿Por qué estas tecnologías favorecen la producción colaborativa? ¿Y qué consecuencias trae?
Desde la coordinación creemos que la autora puede con esto aportar a la discusión y a la construcción de los conceptos mencionados. Invitamos al resto a reflexionar, discutir e intercambiar ideas sobre estos puntos.

Ariel Vercelli
José Luis Di Biase
Dughera Lucila

^ versão alterada
Autor: Isabel Andréa Barreiro Pinto
Fecha y hora: 20/11/2006 - 13:10
Aos coordenadores do GT,
pedimos que publiquem a versão alterada a partir das exigências que nos apresentaram, uma vez que alteramos significativamente o texto em sua versão final.
Obrigada
Isabel Andréa

^ Versão Alterada
Autor: Alexandra Cristina Moreira Caetano
Fecha y hora: 20/11/2006 - 14:02
Aos coordenadores do GT,
Nós, autoras do presente texto, pedimos que publiquem a versão alterada a partir das exigências que nos apresentaram, uma vez que alteramos significativamente o texto em sua versão final.
Obrigada
Alexandra Cristina Caetano

^ A última versão enviada contempla parte dos questionamentos.
Autor: Isabel Andréa Barreiro Pinto
Fecha y hora: 20/11/2006 - 17:16
Aos coordenadores do GT,
nós autoras do texto, gostaríamos de esclarecer que parte dos questionamentos levantados, encontram-se de certa forma esclarecidos na última versão enviada.
Eis, inclusive, nossa preocupação, elevarmos o nível de discussão a partir de sua leitura atualizada.

Para isto os aspectos sugeridos foram incorporados, tais como: ¿Por qué estas tecnologías favorecen la producción colaborativa? ¿Y qué consecuencias trae?

Mais uma vez insistimos que a versão publicada venha a ser alterada.
Antecipadamente agradecemos
Isabel Andréa
Alexandra Caetano
Maristela Midlej

^ agradecimento
Autor: Isabel Andréa Barreiro Pinto
Fecha y hora: 21/11/2006 - 20:47
Nós, as autoras do texto, gostaríamos de agradecer publicamente aos coordenadores do GT pela nova e última versão publicada.
Isabel Andréa
Alexandra Caetano
Maristela Midlej

^ Tecnologias digitais e as Instituições de Ensino Públicas
Autor: Vânia Puglia
Fecha y hora: 23/11/2006 - 13:44
Gostaria de saber se vocês tem experências desenvolvidas em instituições de ensino da rede pública de ensino?

Vânia Puglia

^ Experiência em rede pública
Autor: Isabel Andréa Barreiro Pinto
Fecha y hora: 23/11/2006 - 14:08
Olá Vania,
ficamos contentes em saber que leu nosso texto e este lhe despertou algum interesse.
Como pode ter observado, o texto foi construído colaborativamente, dentro de um curso totalmente on-line onde nós, as autoras, não nos conhecemos presencialmente. Portanto falarei de mim, embora acredite que a autora Maristela Midlej tenha uma experiência muito interessante a narrar.
Eu sou professora da rede estadual de ensino do Rio de Janeiro, trabalho com o ensino médio - modalidade Normal - com a disciplina Práticas Pedagógicas e Iniciação à Pesquisa. Em cada ano, dos quatro que compõem o curso, existe um eixo temático que norteia a formação. O segundo ano (com o qual trabalho), foca as TICs e a Educação, no entanto, as que a escola dispõem limitam-se as analógicas, mais especificamente os meios de comunicação de massa.
Não temos computadores/internet, daí haver uma série de dificuldades para se colocar em prática, as discussões teóricas estabelecidas em aula.
Portanto, as experiências ocorridas que envolvem as produções colaborativas, limitam-se as aulas presenciais. Sem a mediação de qualquer tecnologia digital.
De início, foram demonstradas muitas dificuldades em entender o que seria uma produção colaborativa, mas agora ao findar o ano letivo, encontramos alguns resultados bastante interessantes.
Vou mandar um e-mail para a Maristela e pedir-lhe que comente um pouco a experiência dela.
Abraço e mais uma vez demonstro a alegria de sua visita.
Isabel Andréa, em nome das autoras.

^ Solicitação
Autor: Márcia Borges
Fecha y hora: 23/11/2006 - 14:59
Olá, Isabel.

Parabenizo-as pelo excelente artigo sobre a produção colaborativa de conhecimento em redes digitais.

Interesso-me pelo tema porque já vivenciei, tanto como aluna quanto como mediadora, desse processo de ensino-aprendizagem, em dois cursos de extensão da PUCRio, os quais participei, utilizando o AulaNet.

Também, porque recentemente conclui uma Especialização em Educação a Distância/SENACRS, na qual evidencio, em um dos capítulos do trabalho de conclusão, a temática proposta.

Assim sendo, gostaria que a Maristela nos comentasse sobre a experiência da produção colaborativa fora dos ambientes digitais.

Um grande abraço,

Márcia Borges.


^ Tecnologias digitais e a produção colaborativa do conhecimento
Autor: Janaísa Gomes Dias de Oliveira
Fecha y hora: 23/11/2006 - 21:43
Caras autoras acho importante esse tema, até poruqe hoje em dia quem não entende um pouco de tecnologias digitais, pode se considerar ultrapassado.Na minha área da saúde, tudo vc encontra em cd room, sites interativis, e etcc.
Acho interessante a idéia poruqe, a EAD encurta disâncias e aproxim as pessoas do conhecimento, como agora em que estamos em lugares distantes, mas trocando idéias.
Podem, me enviar se puderem bibliografias arespeito do tema, mas relacionado aáreas ce saúde?obrigada

^ Experiência com alunos do ensino fundamental
Autor: Gládis Leal dos Santos Gládis
Fecha y hora: 23/11/2006 - 22:01
Olá a todos,

Primeiramente quero parabenizar as autoras pelo texto. Sou professora coordenadora de sala informatizada em escola municipal. Trabalho, portanto, com alunos do ensino fundamental. Em março deste ano, iniciei um projeto de escrita via web intitulado " O lugar onde moro" e convidei professores através de listas de discussão e do Orkut. A maioria dos alunos participantes são de 4ª série.Gostaria de deixar um convite à apreciação de vocês.Estamos já na segunda página e encerraremos com a publicação de cartões de Natal que os pequenos estão produzindo no Paint.


http://www.writely.com/View.aspx?docid =bdcxstcd6m9qx

Abraços
Gládis


^ `O lugar onde moro`
Autor: Alexandra Cristina Moreira Caetano
Fecha y hora: 24/11/2006 - 03:12
Olá Gládis,
Acessei o Projeto "O lugar onde moro" usando o endereço http://saladeaula.wikispaces.com/Projeto +O+Lugar+onde+Moro

Quando estávamos em fase de construção do nosso texto cheguei a pesquisar na internet casos de escritas colaborativas que estavam em funcionamento. Na ocosião visitei o site e achei super interessante a proposta especialmente por trabalhar com crianças do ensino fundamental.

Abraços,
Alexandra

^ sobre produção colaborativa
Autor: Isabel Andréa Barreiro Pinto
Fecha y hora: 24/11/2006 - 12:50
Em primeiro lugar, gostaria dizer que estou postanto pela segunda vez essa mensagem a primeira não sei onde foi parar, daí por mediada de segurança torno a fazer, se mais tarde aparecerem as duas postagens basta ignorar.
Em segudo lugar quero, em nome das autoras, agradecer a visita de Vânia Puglia, Márcia Masuka, Janaína Oliveira e Gládis Santos pela leitura atenciosa ao nosso texto e dizer que ficamos felizes por este ter despertado o interesse de modo a envolvê-las na participação neste fórum.
Vou tentar atender as solicitações em partes:
Para a realização desse texto não chegamos a procurar produções na área de saúde especificamente, por isso, a princípio não temos uma referência para oferecer, o que temos a dizer que a produção colaborativa, independe da área, ela se aplica a qualquer curso, nível, disciplina e às modalidades de ensino on-line ou presencial.
Isto porque ela depende da atitude do professor, isto é, requer dele uma compreensão sobre sua prática, que vai muito além do modelo da transmissão.
Neste sentido, o professor que estimula e desenvolve em suas aulas, produções colaborativas, tem com seus alunos uma relação interativa, onde a polifonia é exercitada e valorizada, assim os diferentes pontos de vista, o exercício da argumentação e contra-argumentação são registrados nessa produção, que se torna rica por agregá-los.
Vale dizer que essa prática, independe das tecnologias, estas facilitam e potencializam a produção, no entanto, é possível realizá-las em salas de aula desprovidas de qualquer uma, pois sua maior riqueza é a criatividade humana e o respeito mútuo.
É bem verdade que em salas de aula presenciais, que não dispõem de tecnologias esse trabalho se torna muito mais "trabalhoso" pois conta com o labor "braçal", no sentido de se fazer, refazer, apagar, tornar a fazer, recuperar a idéia inicial, descartá-la novamente, isso em alguns momentos chega a ser cansativo, daí reside o bom senso do professor em encaminhar a atividade para outro dia, ou dar um intervalo, ou oferecer alguma alternativa para que se otimize o mesmo, procurando manter a motivação do grupo.
Vale dizer que a produção colaborativa não é uma prática nova e chega a ser comum na educação infantil, por exemplo, quando ainda os minúsculos não sabem escrever, o professor estimula, problematiza situações e registra no quadro.
Portanto a produção colaborativa apesar de não ser uma prática nova, assume um novo nuance quando lança mão da utilização das tecnologias digitais que favorecem os registros, as pesquisas e o emprego dos inúmeros recursos dispostos nos programas de computador e da internet,fazendo com que o aluno se ocupe/preocupe com a criação pois o registro contará com as possibilidades que as tecnologias digitais oferecem, assim aprendem também a não subutilizá-las.
Quanto a nossa companheira de texto Maristela, ela escreveu dizendo que está encontrando dificuldades em acessar o fórum, procurei orientá-la a como fazer e vejamos se conseguirá, de qualquer forma irei sugerir que escreva para os e-mails pessoais de vcs.
Obrigada

^ Experiencias de escrita colaborativa
Autor: Maristela Midlej de Silva Araujo
Fecha y hora: 24/11/2006 - 13:38
Oi Vania, Marcia, todos

Fiquei feliz por gostarem do nosso texto. Bom, voces pedem a socializaçao de experiencias com escrita colaborativa.Vou contar primeiro um pouco das minha vivencias.
Sou multiplicadora do Nucleo de Tecnologia Educacional vinculado ao PROINFO (Programa de Informática do MEC) ha mais de 8 anos, e trabalho com a formação de professores para uso das tecnologias na escola. Temos muita dificuldade em trabalhar com essas tecnologias digitais com o aluno, pois na maioria das escolas não há conexão de internet.Está sendo um trabalho de formiguinha, a passos lentos. No inicio era mais dificil ainda, pois os professores faziam cursos e nao conseguiam aplicar na escola,ficavam inseguros, outros reclamavam que os laboratorios viviam trancados, nao contavam com o apoio da direçao.Hoje, ja esta mudando a situaçao, os alunos, quando não conseguem na escola,estao indo até as lanhouses para acessar a internet.Os professores para desenvolver seus projetos têm usado muitos espaços gratuitos, como os blogs, as listas de discussao etc para a escrita colaborativa.Tenho mais vivencias na formaçao de professor, inclusive, utilizando o Equitext, um software de escrita colaborativa da UFGRS,que pode ser usado em qualquer escola, desde que peça uma autorizaçao.
bjs,
Maristela

^ avanzando un poco más...
Autor: Ariel Hernán Vercelli
Fecha y hora: 24/11/2006 - 15:13
También quiero felicitar a las autoras por la comunicación que nos comparten.

Dado que el texto está bien enfocado en la temática del Grupo de Trabajo nos gustaría avanzar un poco más.

¿Cuáles serían los elementos que definen la producción colaborativa de contenidos educativos? ¿Pueden enumerarse?

Las tecnologías digitales y las redes distribuidas como Internet, realmente, ¿traen algo novedoso o sólo estamos actualizando tecnológicamente las viejas prácticas sociales de producción colaborativa?

¿Existe la posibilidad de pensar en una metodología sobre la producción colaborativa de contenidos educativos?

En este mismo sentido...

¿Cómo podríamos definir una pedagogía de la producción colaborativa de contenidos educativos?

Me refiero, puntualmente, a ¿cómo desarrollar una pedagogía donde los aprendices son quienes producen los mismos contenidos con los que aprenden?

Gracias.

^ Comentario de la comunicación
Autor: Elena Beatriz Durán
Fecha y hora: 24/11/2006 - 23:45
La comunicación me parece muy interesante, fundamentalmente por ser producto de una construcción colaborativa, que pone de manifiesto que lo que en ella se predica, efectivamente se puede concretar. Me gustaría conocer algunos detalles de cómo concretaron esta experiencia de la producción colaborativa.
Gracias

^ Como se deu nossa experiência.
Autor: Isabel Andréa Barreiro Pinto
Fecha y hora: 25/11/2006 - 15:43
Olá Elena Beatriz e Ariel
Ficamos muito contentes com a leitura e com a curiosidade despertada através dele.
Ariel, ao procurar atender ao questionamento de Elena Beatriz, entendo que consegui atenter a parte de suas indagações.
Vejamos:
Beatriz, você de fato compreendeu nossa intenção. Estamos realizando um curso on-line como já descrito, e, em um dos fóruns existentes, alguém falou desse congresso e sugeriu que tentassemos produzir um texto colaborativo a fim de divulgar essa experiência real, concreta.
A partir do levantamento das pessoas interessadas em participar dessa construção, solicitamos ao nosso tutor que abrisse um fórum no curso, exclusivamente, para esse fim.
Desde então estabelecemos nossa comunicação e discussão dentro dessa interface, em pouquíssimas ocasiões utilizamos o e-mail, exatamente para que os demais cursistas pudessem estar acompanhando nosso caminhar e sempre que desejaram postaram suas considerações, é bem verdade que foram poucas mas valiosas.
Não dispunhamos de nenhum software especial/específico para essa construção, na prática, escrevemos no processador de texto, gravávamos em nossa máquina, a partir de então alterávamos o que julgávamos necessário. Para isso lançamos mão de cores, a fim de que o outro soubesse quem havia feito o que. Nada era retirado do texto sem que houvesse discussão, negociação até que chegávamos a redação aceita por todas, tal procedimento era feito sistematicamente, a medida que alguma inclusão ocorria.
Nesse sentido as tecnologias digitais foram fundamentais para a realização desta tarefa, sem as quais seria impossível.
No entanto, vale dizer que tal experiência pode ocorrer em salas de aulas presenciais que não as possuam. Desde que devidamente orientada pelo professor.
Um abraço
Isabel Andréa

^ Trabalho colaborativo a distância
Autor: Manuel Meirinhos
Fecha y hora: 25/11/2006 - 16:28
Tenho dedicado os últimos 3 a 4 anos a investigar a aprendizagem e o trabalho colaborativo a distância no contexto da formação contínua de professores. Existem hoje ferramentas que permitem trabalhar no mesmo documento (word, PowerPint, etc.) de forma assíncrona, como por exemplo o Acollab (plataforma OpenSorce, desenvolvida pela Universidade de Toronto. Permite criar e gerir grupos de trabalho, criando automaticamente ferramentas de comunicação síncrona (chat) e assíncrona (fóruns, mensagens, e trabalho conjunto, ...) Esta última é particularmente interessante, pois permite fazer o download de um documento, fazer as respectivas alterações e fazer o upload. A cada actualização que os membros do grupo façam é adicionado um campo "comentários" (em tudo semelhante a um fórum) para discutir as alterações efectuadas. O Modle tem também esta potencialidade nas Wiki.
Sobre o trabalho colaborativo, eu acho que é uma forma de trabalhar muito exigente, que requer outro nível de competências muito para além da aprendizagem individual. A interacção é necessária, mas não é suficiente. A sua implementação, em contexto educativo, torna-se difícil sem socialização prévia. A função do formador ou professor e dos participantes sofre uma grande alteração. Não sei se alguém tem encontrado mais aspectos relevantes do trabalho colaborativo a distância.

^ Escrita coletiva
Autor: Maristela Midlej de Silva Araujo
Fecha y hora: 27/11/2006 - 16:46
Oi Manuel,

Tem um grupo chamado Laboratorio de Interaçao mediada por computador da UFRGS que vem estudando e discutindo essas questoes, inclusive eles tem uma proposta de uma nova tecnologia para a escrita coletiva de links multidirecionais, o Co-Links.
O endereço e http://www6.ufrgs.br/limc/pesquisa.html
Vale a pena da uma conferida, inclusive lá há artigos interessantes que tratam da tematica.

abraços,
Maristela

^ Escrita colaborativa - Wiki
Autor: Alexandra Cristina Moreira Caetano
Fecha y hora: 27/11/2006 - 21:41
Olá Manuel,

Na realização do presente trabalho usando exclusivamente o editor de texto (Word) e os fóruns da plataforma blackboard. Entretanto conheço e já tive oportunidade de realizar vários trabalhos colaborativos utilizando as Wiki da plataforma Moodle, sobre as quais gostaria de fazer algumas considerações:

A utilização da Wiki permite que se desenvolva o trabalho de escrita colaborativa, por meio do qual cada um que acessa o ambiente tem a oportunidade de estar modificando o texto original reconstruindo-o. Para que estas colaborações não desconfigurem o texto ou plano original normalmente, antes do início dos trabalhos, estabelecem-se regras para a modificação do texto (adotando a escrita em cores diferentes para participantes diferentes, fornecendo oportundiade ao autor inicial de estar também considerando e repensando o que foi postado no ambiente inicialmente). Saliento algumas desvantagens como a perda da padronização do texto quando se transfere o mesmo do editor de texto para o ambiente, a possibilidade de perda das alterações quando dois usuários acessam ao mesmo tempo (aquele que salvar o trabalho primeiro consegue que a alteração seja efetivada), e a dificuldade em se agregar gravuras, fotos, tabelas ao trabalho. Apesar disso, enquanto instrumento de escrita apresenta resultados bastante positivos.

Abraços,
Alexandra Caetano

^ Aprendizaje Colaborativo 2.0
Autor: Juan Cristóbal Cobo Romaní
Fecha y hora: 28/11/2006 - 01:51
Estimados colegas (Isabel Andréa, Alexandra Cristina y Maristela Midlej):

Les escribo para felicitarlas por su trabajo. Me ha parecido sumamente interesante y oportuno. Soy académico universitario y he estado trabajando justamente en la potencialidades colaborativas de las nuevas tecnologías. En mi comunicación (paper, :: LINK ::) presento algunas herramientas colaborativas que he visto cómo potencian los procesos de aprendizaje, distribución del conocimiento y la inteligencia colectiva (Levy, Surowiecki, Rheingold, entre otros). Su planteamiento me parece sumamente convergente con el principio de Lundvall “learning by sharing”.

Desde la FLACSO-México (:: LINK ::) he estado trabajando en la idea de “laboratorios de colaboración”, hasta ahora muy utilizados en las “ciencias duras”, pero hoy sumamente adoptables a los contextos de aprendizaje colaborativo. Por ello, he incluido en Wikipedia el concepto de colaboratorio [:: LINK ::](“collaboratory” en inglés) y hemos desarrollado –junto a una comunidad académica- una plataforma orientada a potenciar la colaboración y la colectivización del conocimiento. Están invitadas a participar en ella (:: LINK ::).

Me interesa conocer más sobre su trabajo!
Desde Ciudad de México les envío un cordial saludo.
Felicitações!

Dr. Cristóbal Cobo
Facultad Latinoamericana de Ciencias Sociales (FLACSO)


^ links
Autor: Juan Cristóbal Cobo Romaní
Fecha y hora: 28/11/2006 - 01:55
Problemas con los links, los adjunto en el orden correlativo al post anterior:

www.cibersociedad.net/congres2006/gts/ comunicacio.php?id=317&llengua=es
www.flacso.edu.mx
es.wikipedia.org/wiki/Colaboratorio
www.colaboratorios.net


Dr. Cristóbal Cobo
FLACSO

^ El diseño de entornos y los colaboratorios
Autor: Ariel Hernán Vercelli
Fecha y hora: 29/11/2006 - 03:42
Muy buen aporte Juán

La idea de los colaboratorios es fuerte y muy interesante.

En Aprender la Libertad he utilizado la idea del diseño de entornos orientado a la producción colaborativa de contenidos educativos.

Gran parte de este diseño se produce en laboratorios.

Ver: Aprender la Libertad

Saludos

^ Reflexões
Autor: Alexandra Cristina Moreira Caetano
Fecha y hora: 29/11/2006 - 05:00
Olá Ariel,

Primeiramente gostaria de fazer algumas reflexões sobre uma mensagem anterior sua, na qual nos questiona sobe: Como desenvolver uma pedagogia onde os aprendizes são aqueles que produzem os mesmos conteúdos com os quais eles aprendem?

É possível pensar que toda construção de saberes precisa de um ponto de partida. Os aprendizes (re)constróem saberes e elaboram textos, produzem conhecimento, mas todo este trablaho tem início com a releitura de textos e trabalhos já existentes, ou com pesquisa bibliográfica. é preciso que os alunos estudem e desenvolvam uma determinada temática, realizem debates sobre ela, e na seqüência ocorre a produção colaborativa. a partir dos debates pode-se ser construído um texto, ou um artigo, no qual as análises de autores, as sugestões, referências, conclusões e temáticas associadas que foram levantadas durante os fóruns, possam ser elencadas e compactadas num único trabalho.

Tem uma citação que muito me agrada e que ilustra bem a produção colaborativa:

"Aprendemos

10% do que lemos

20% do que ouvimos

30% do que vemos

50% do que vemos e ouvimos

70% do que discutimos com outras pessoas

80% do que experimentamos

95% do que ensinamos a outras pessoas."

William Glasser

Se isso realmente ocorre podemos concluir que os alunos ao elaborarem textos desenvolvendo as temáticas que são objeto de estudo em aula aprendem muito mais do que simplesmente lendo, estudando ou fazendo provas e avaliações.

Abraços,
Alexandra Caetano

Em tempo, gostaria de dizer-lhe de acessei o site indicado por você e tomei a liberdade de fazer o download do seu livro. Achei muito interessante a temática abordada e quero poder lê-lo com calma. Não posso deixar de dar-lhe os parabéns pelo trablaho realizado.

Volto para responder aos seus demais questionamentos.

^ Comentários
Autor: Alexandra Cristina Moreira Caetano
Fecha y hora: 29/11/2006 - 05:13
Olá Juán,

Gostaria de parabenizá-lo também pelo trabalho que vem desenvolvendo no México. sua comunicação: Educación a Distancia ¿Abriendo el aprendizaje hacia nuevos paradigmas?, engloba vários pontos que vão diretamente ao encontro da produção colaborativa.

Gostaria de ressaltar que um dos pontos centrais de nosso trabalho, ou melhor do curso que serviu de base para a elaboração deste trabalho sobre construção colaborativa do conhecimento, é a INTERATIVIDADE. A interatividade é um dos referenciais para o rompimento com o antigo modelo pedagógico um-todos, focado no falar-ditar do professor, e o ponto de partida para o estabelcimento da rede de conexões que caracteriza o novo modelo pedagógico todos-todos, caracterizado pela bidirecionalidade da mensagem e pela construção coletiva e colaborativa do conhecimento.

Abraços,
Alexandra Caetano

^ algo más sobre producción colaborativa
Autor: Ariel Hernán Vercelli
Fecha y hora: 29/11/2006 - 14:31
Gracias por sus felicitaciones Alejandra,

Coincido con tus apreciaciones. Realmente estamos frente a algo nuevo, pero basado completamente en la formas de producción más elementales y esenciales de nuestras culturas.

En Aprender la Libertad [el libro] y en el proyecto [blog y demás formatos del proyecto] hemos venido utilizando el concepto de 'producción colaborativa de contenidos educativos'.

Cito un ejemplo de pág 64 del texto:

"La edición abierta, la experimentación o re-mezcla de texto, música, imágenes o videos aprovechan el espacio Internet para explotar nuevas formas de creatividad. El modo de producción colaborativa que propone Internet no está basado en la copia acrítica de los bienes intelectuales comunes/libres existentes, sino en la convicción de aprovechar lo que otros han producido, lo que pertenece a cada persona por su condición humana, a cada comunidad como patrimonio cultural, para avanzar en la producción y experimentación de nuevos bienes intelectuales comunes [tan o más creativos que sus originales heredados]. Esta es la forma de producción del futuro, una forma colaborativa antiquísima que define a los humanos, una forma profunda que produce obras imposibles de producir individualmente."

La producción colaborativa no es algo nuevo. Desde hace siglos conforma la base misma de la creación de valor. Sin embargo, esta producción tiene elementos nuevos.

¿que más tenemos que buscar? ¿dónde debemos hacerlo para definir técnicamente lo que viene? Finalmente, ¿cómo tenemos que hacerlo?

Gracias.

^ Inter-actividad e Inter-creatividad
Autor: Juan Cristóbal Cobo Romaní
Fecha y hora: 30/11/2006 - 18:27
Estimada Alexandra Caetano:

Gracias por sus comentarios. Coincidimos plenamente en lo que usted señala. Estoy de acuerdo que la interactividad es una de los puntos fundamentales para la entender la “arquitectura de un aprendizaje colaborativo”. Sin embargo, quiero proponerle un concepto que está entre medio de la “interactividad” y la “colaboración”, este concepto es: “inter-creatividad”.

Se trata de la “intercreatividad”, concepto propuesto por el creador de la web Berners-Lee*, que significa capacidad no sólo de poder interactuar con otras personas, sino de crear con otras personas y resolver problemas en conjunto. Ello nos abre muchas puertas para impulsar un aprendizaje basado en problemas y en la colaboración entre pares.

Me parece que esto que estamos haciendo ya cuenta con un potencial colaborativo enorme, y se lo agradezco.

Un abrazo
Cristóba


* BERNERS-LEE, Tim y FISCHETTI, Mark, Weaving the Web. The Original Design and Ultimate Destiny of the World Wide Web by its Inventor, Harper, San Francisco, 1999 (http://www.w3.org/People/Berners-Lee/We aving/Overview.html)


^ Interatividade e Intercriatividade
Autor: Alexandra Cristina Moreira Caetano
Fecha y hora: 01/12/2006 - 04:06
Caro Juan Cristóba,

Certamente o conceito de intercriatividade encaixa-se perfeitamente na concepção de produção colaborativa. Agradeço a referência feita a Berners-Lee.

A construção colaborativa é claramente um trabalho de inter-criatividade. O Curso "Sala de Aula Interativa" - SENAC-SP (Brasil) , que serviu de base para o trabalho que ora apresentamos neste congresso, possui como formato básico a construção de textos e de soluções para situações em sala de aula (presencial ou virtual) a partir de discussões realizadas nos fóruns temáticos. A apresentação final dos trabalhos deve ser resultado da interferência e contribuição de todos os participantes dos grupos (que podem ter de 2 a 5 participantes). A forma como os textos são construídos e reconstruídos com base nas informações que vão sendo acrescentadas ao longo dos debates é que faz da escrita colaborativa uma criação conjunta. Percebe-se neste tipo de construção que não basta conhecimento técnico da temática que está sendo desenvolvida, nem conhecimento prático das situações que estão sendo apresentadas, é preciso ter habilidade comunicacional, para poder mexer no texto escrito por outra pessoa e mantê-lo coerente e coeso. Dar continuidade ao trabalho de outras pessoas exige afinidade (eis a razão dos debates preliminares nos fóruns). Posso garantir-lhe que os resultados destas construções são realmente muito bons, considerando que o Curso é realizado totalmente on line e que os participantes do mesmo só mantiveram contado por meio das ferramentas do ambiente de aprendizagem virtual (foruns, chats e e-mails).

Os nossos debates, como você mesmo colocou, em si já apresentam grande potencial colaborativo. Afinal a construção do conhecimento é um processo contínuo e dinâmico.

E pensar que há poucas décadas atrás o contato e as trocas que hoje realizamos eram impensáveis...

Abraços,
Alexandra

^ Algo mais sobre produção colaborativa
Autor: Alexandra Cristina Moreira Caetano
Fecha y hora: 01/12/2006 - 04:29
Caro Ariel,

A produção colaborativa, assim como a cosntrução de textos colaborativamente, sempre esteve presente em nossas culturas. Nas salas de aula presenciais, exitem várias formas e modalidades de atividades que podem ser realizadas por meio desta produção colaborativa.

A diferença é que hoje utilizamos das novas tecnologias da informação e da comunicação (NTICs) para realizar estas produções. encurtando tempo e espaço. Aproximando pessoas geograficamente dispersas e colocando-as para colaborarem num exercício conjunto de construção, não necessitando que estejam reunidas no mesmo tempo e espaço. Esta é a novidade (ou melhor, este é o diferencial com o qual estamos trabalhando), pois desde a implementação das redes que se tem tentado estudar, entender e elencar os elementos essenciais e necessários à realização de uma produção realmente colaborativa.

Estabelecer critérios para a realização de fóruns, chats, listas de discussão, ou de qualquer outro trabalho que seja coletivo pode ser o primeiro passo para que se consiga um ordenamento que venha a constituir uma escrita colaborativa coerente e coesa, fruto da contribuição de muitos, ou apenas de alguns. em alguns casos pode ser necessária a presença de um sistematizador ou mesmo de um redator para que se agregue todas informações apresentadas e todo o conhecimento que foi produzido a partir destas informações. Perceber onde exposição de informações passam a ser conhecimentos elaborados é outro diferencial da escrita colaborativa, mas basta enumerar, ou listar informações, é preciso trabalhar essas informações, elaborar idéias, cosntruir espaços.

É uma pena que nosso forum se encerre já neste final de semana, afinal creio que temos muitas trocas a realizar.

Abraços,
Alexandra

^ Recursos wiki para producción colaborativa de conocimiento
Autor: Enric Senabre Hidalgo
Fecha y hora: 03/12/2006 - 01:48
Antes de nada, felicitaciones también por la comunicación.

En cuanto a las herramientas posibles para el desarrollo cooperativo de contenidos educativos, quisiera preguntar a las autoras qué opinion les merecen los wikis como plataforma para ello.

Es algo en desarrollo actualmente en la Wikiversity, por ejemplo, donde siguiendo los mismos procedimientos que en Wikipedia se están desarrollando entre otras cosas contenidos educativos para ser integrados posteriormente en las diferentes "facultades" de ese wiki.

http://en.wikiversity.org/

^ Sobre os recursos wiki
Autor: Alexandra Cristina Moreira Caetano
Fecha y hora: 03/12/2006 - 02:01
Olá Enric,

Interessante o trabalho que estão desenvolvendo, na wikiversity. Passei pelo site, antes de comentar sua participação. Certamente sabe que o trabalho que lhes espera neste projeto é grandioso, afinal a grande questão não é simplesmente a construção colaborativa do conhecimento, mas sim a elaboração de conteúdos que sejam coerentes, coesos e que representem conheicmento significativo.

As oportuinidades que tive de trabalhar com a plataforma wiki (normalmente trabalhos desenvolvidos por grupos de até 8 pessoas, em constante inserção de conteudos e revisão dos mesmos) foram gratificantes mas dependeram de certa "afinidade" entre as contribuições para que a construção final fosse coerente com a proposta inicial apresentada.

A proposta da wikipedia é uma construção colaborativa constante e continua, mas que exige uma revisão dos conteúdos postados para que sejam validados e possam constituir produção significativa.

Penso que é possivel fazer a construção de conteudos educativos utilizando o wiki, destde que criterios de escrita e de revisão sejam adotados para que estes conteudos sejam desenvolvidos com base em objetivos definidos, podendo ser aproveitados nos diferentes cursos e disciplinas propostas no seu projeto.

Desejo-lhe sorte. Pelo que pude perceber, na rápida navegação, o projeto é bem estruturado e por meio da construção colaborativa tem todas as possibilidades para agregar conhecimentos em constante atualização.

Abraços,
Alexandra

^ Dialogando com Ariel Vercelli
Autor: Alexandra Cristina Moreira Caetano
Fecha y hora: 03/12/2006 - 20:19
Olá Ariel,

Caso seja do seu interesse, gostaria de poder continuar nossas conversas por e-mail, no pós-congresso.

Desenvolves um trabalho muito interessante. E visto que parece que temos interesses comuns e quem sabe linhas de investigação também.

Gostaria de aproveitar para parabenizá-lo pela Coordenação do GT, junto a Lucila Dughera e Jose Luis de Biase.

Abraços,
Alexandra Caetano

^ siguiendo...
Autor: Ariel Hernán Vercelli
Fecha y hora: 03/12/2006 - 22:23
Gracias Alexandra,

Será un gusto continuar los intercambios contigo y con el resto de los participantes. Agradezco también al resto por los gentiles e importantes aportes a la discusión que hemos tenido.

Muchas gracias,

Ariel Vercelli
José Luis Di Biase
Dughera Lucila

Página principal Volver al foro
COMUNICACIÓN